45 NĂM VÀ 150 TRIỆU USD

Bước vào năm con rồng, Đại học Cần Thơ mang theo 45 năm truyền thống thân dân của đại học anh hùng – khi đã là trường trọng điểm quốc gia đa ngành, đa lĩnh vực trên vùng ĐBSCL - và lời cam kết đầu tư 150 triệu USD từ chính phủ Nhật Bản để phát triển thành trường đẳng cấp quốc tế. Không hiểu sao một tin vui lớn lao nhường ấy, một cơ hội lịch sử  hiếm có nhường ấy lại bị người trong cuộc ngại ngần chia sẻ với cộng đồng. Riêng tôi, khi biết Chủ tịch Nước đã đích thân bút phê khoản vốn vay  ODA nói trên chỉ dành riêng cho Đại học Cần Thơ, lập tức viết nên những dòng này… 

Bên trong Trung tâm Học liệu trị giá hơn 9 triệu USD.

Đi tìm sự khác biệt

Vào dịp Đại học Cần Thơ kỷ niệm 45 năm thành lập, tôi đã trải một phen vật vã bên đống tư liệu ngồn ngộn về ngôi trường đã có 13 năm đồng hành cùng Chương trình Chỗ trọ miễn phí của Báo Lao Động và 13 Liên đoàn Lao động ĐBSCL để viết một bài phóng sự, mà không biết phải bắt đầu từ đâu. Anh Bùi Trọng Nghĩa – Trưởng phòng Công tác chính trị, Đại học Cần Thơ - đưa lời khuyên: “Bắt đầu từ sự khác biệt. Phải chọn hàng độc!”. Dò theo lộ trình “hàng độc”, tôi bắt gặp đại học duy nhất ở VN mà người dân phải quyết liệt đấu tranh với chính quyền ngụy Sài Gòn mới được thành lập; đại học duy nhất ở VN đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới bằng tiết mục khởi động Chương trình Mekong 1.000 – một chương trình liên kết vùng hoành tráng trong lĩnh vực đào tạo sau đại học hiếm thấy đại học nào ở Châu Á thiết kế nỗi. Chỉ 2 nét khác biệt đó thôi đã đủ cho phóng sự “Tinh chất của phù sa” ra đời, được Ban giám hiệu đặt mua tặng đại biểu dự ngày trọng lễ.

Còn bây giờ, cuộc “hôn phối” giữa 45 năm và 150 triệu USD sẽ gửi đến tương lai điều gì? Trong hoạt động GDĐT, ai cũng biết không phải cái gì cũng mua được bằng tiền. Nhưng, khi đồng tiền sử dụng đúng chỗ lại tạo ra những điều kỳ diệu.  

Cuộc “dọn mình” lịch sử

Ngày 9.12.2011, Đại học Cần Thơ tổ chức hội thảo khoa học “Đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH và hội nhập quốc tế” với sự tham dự của Bộ trưởng Bộ GDĐT. Sự xuất hiện của ông Phạm Vũ Luận tại sự kiện chỉ phóng viên Báo Giáo dục thời đại được dự lập tức gây tò mò. Chẳng bao lâu những người tò mò nhất đã có trong tay bản báo cáo do PGS-TS Đỗ Văn Xê - Phó Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ – trình bày. Cái thần của bản báo cáo là 4 chữ “học chế tín chỉ”. Đại học Cần Thơ đã mất 5 năm đi “tiên phuông” trong làng đại học VN, thực hiện triệt để việc chuyển đổi từ phương pháp đào tạo theo niên chế sang phương pháp đào tạo theo tín chỉ. Và đừng tưởng rằng việc này không cần tiền. Rất cần! Cần ít nhất là hơn 9 triệu USD và những khoản chi thường xuyên sau đó không ai tính nỗi.

Hơn 9 triệu USD là giá trị dự án Trung tâm Học liệu do Tổ chức Atlantic Philanthropies (Mỹ) tài trợ cho Đại học Cần Thơ, giao Đại học quốc tế RMIT Việt Nam chịu trách nhiệm thực hiện. Trung tâm Học liệu – Đại học Cần Thơ đi vào hoạt động năm 2005, trở thành một trong những thư viện lớn nhất và hiện đại nhất VN bấy giờ. Nó cung cấp cho đội ngũ giảng viên, sinh viên, nghiên cứu sinh lên tới 45.000 người các dịch vụ đa năng và hiện đại, không chỉ phục vụ quản lý, đào tạo mà “tất tần tật” – mọi quan hệ giao tiếp đều thực hiện qua mạng Internet; ai sử dụng laptop thì được hưởng sóng wifi miễn phí phủ kín toàn khu 2.   

Đó là cuộc “dọn mình” lịch sử  ở tuổi “tứ thập nhi bất hoặc”. Bước vào năm con rồng, Đại học Cần Thơ cứ thẳng đường mà tiến, không còn hoài nghi mình là chim phượng hoàng bay đi tìm mặt trời bằng đôi cánh sáp, bay càng cao thì sáp chảy càng mau...

Mọi hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học 
đều hướng về "tam nông".

Khát vọng “tam nông” 

Báo chí đã loan về quyết định của Thủ tướng Chính phủ thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng các trường đại học xuất sắc do Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân làm trưởng ban, Bộ trưởng Bộ GDĐT Phạm Vũ Luận làm phó trưởng ban cùng 17 ủy viên thuộc nhiều bộ, ngành. Ngày 22.9,2011, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã giao Bộ GDĐT chủ trì, phối hợp chỉ đạo Đại học Cần Thơ lập phương án xây dựng trường đại học xuất sắc, đào tạo nhân lực chất lượng cao cho vùng ĐBSCL.

Ít ai biết, ngay trong lòng “đại học xuất sắc” chưa tượng hình, ngay từ năm 2006, Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL trực thuộc Đại học Cần Thơ đã tham mưu với Trung ương Đảng: “Nông dân là chủ thể, nông thôn là địa bàn, nông nghiệp là cách thức thực hiện chủ trương “tam nông” (Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn). Sau đó, Văn phòng Trung ương Đảng còn mời TS Nguyễn Văn Sánh - Giám đốc Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL – ra Hà Nội góp ý dự thảo nghị quyết. Rồi sau đó như tất cả đều biết, dưới sự bảo trợ của Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, Đại học Cần Thơ đã bỏ ra 3 năm tâm huyết, phối hợp cùng Viện Lúa ĐBSCL, Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam xây dựng Đề án liên kết vùng nhằm thực hiện chủ trương “tam nông”. Trong đó, có dự án đào tạo nghề nông dân.

Nghe tên gọi na ná nhau, dễ nhầm tưởng đây là dự án thuộc “chương trình 1956”, nhưng không, đây là dự án hoàn toàn khác. Nó “phát ngôn” rằng: Đại học Cần Thơ không những thừa khả năng đào tạo các nghề nông nghiệp mà cả các nghề phi nông nghiệp. Giá như có 150 triệu USD rót vào đúng chỗ, “cỗ máy cái cung cấp chất xám cho vùng hạ lưu sông Mekong” sẽ tạo ra sự chuyển động về chất lượng nguồn nhân lực… khổng lồ.

30.12.2011

LÊ VŨ TUẤN