BA MƯƠI NĂM THẮP LỬA TRÊN LÀN SÓNG HÌNH

Phần lớn kho ký ức hình ảnh của nhân dân ĐBSCL trong 30 năm qua (và cả những năm kháng chiến chống Mỹ) đều chứa đựng trong những thước phim thấm đẫm mồ hôi, chất xám và cả máu lớp "hậu duệ" Xưởng phim Giải phóng Tây Nam Bộ (GPTNB) ở Trung tâm THVN tại Cần Thơ. Và lửa đã cháy lên từ đó - lửa của lòng yêu nước thương dân, lửa của nỗi khát khao đổi mới - liên tục truyền qua làn sóng hình đến với mọi nhà.

Hội thảo phim tài liệu truyền hình lần đầu tổ chức tại Cần Thơ năm 1985.

"CHÚNG TÔI LÀ BẠN CỦA MỌI NHÀ"

Ca từ của nhạc sĩ Phạm Tuyên trong ca khúc "Vì những niềm vui", gửi gắm lòng tin vào làn sóng hình duy nhất trên vùng châu thổ vào những năm 80 của thế kỷ 20 được ông Châu Ngọc Tiếp - tức đạo diễn Lê Châu, nguyên lãnh đạo Xưởng phim GPTNB, nguyên Phó Giám đốc Đài TH Cần Thơ - coi là một thông điệp sâu sắc, đặc biệt đúng đối với một cơ quan truyền thông đại chúng. Song, "là bạn của mọi nhà" không dễ, nhất là khi những nhà báo kháng chiến chưa có kinh nghiệm về TH tiếp quản cơ ngơi trị giá 1 triệu USD, phát sóng từ năm 1968. "Sáng ngày 1.5, mình vô thấy có súng ống đàng hoàng, nhưng mà đã khoá lại hết" - ông Tiếp nhớ lại. "Từ bảo vệ tới kỹ thuật, quản trị, phóng viên, biên tập đều không thiếu một ai. Phương tiện, máy móc đều nguyên vẹn cả. Mình là dân quay phim, được khu uỷ giao nhiệm vụ vô đây tiếp quản, thấy thái độ anh em như vậy nên coi như đồng nghiệp. Buổi phát sóng đầu tiên tối 2.5, mình chỉ đọc thôi, sự thật là phần kỹ thuật đều do anh em lo dùm hết".

Làm phim tài liệu "Sau bức màn xanh".

Làm phim tài liệu "Chuyện xã tôi".

Thì ra "làm bạn với đồng nghiệp" là bước đi đầu tiên để "là bạn của mọi nhà". Nếu như không có cách nhìn đúng đắn ấy, đài sẽ khó vượt qua 3 "trận quyết chiến" như cách diễn đạt của ông Tiếp. Đó là đưa tin lễ mừng chiến thắng khắp TNB chỉ nửa tháng sau đó (15.5), rồi bầu cử Quốc hội đầu năm 1976 và đại hội Đảng lần thứ 4. "Quay phim nhựa 16 ly, tự tổ chức in tráng mà vẫn bảo đảm phát sóng trong ngày, không sót tỉnh nào. Trời ơi cực lắm, chớ đâu có sướng như bây giờ" - ông cười sang sảng...

GIỮ LỬA

Làm phim tài liệu "Những người tình nguyện".

Bây giờ, lớp "hậu duệ" đang có trong tay cơ ngơi khá đồ sộ, trang bị phương tiện, máy móc khá đầy đủ mà theo lời ông Vũ Đình Lộc - giám đốc mới vừa nghỉ hưu - chỉ tính từ năm 2000 trở lại đây, VTV đầu tư xấp xỉ 100 tỉ đồng. Song, điều quí giá hơn cả là bề dày truyền thống của một đơn vị đã "lặng lẽ" lập nên nhiều kỷ lục quốc gia. Đạo diễn Nguyễn Trung Hiếu - người thực hiện hơn 200 phim tài liệu - thử làm "vài cái trê đầu dòng", dòng nào cũng gắn liền với 5 chữ "đầu tiên ở VN": Thực hiện các chương trình (CT) Khmer từ năm 1976, Pháp luật chính sách: 1982, Khuyến nông: 1990; sản xuất phim tài liệu nhiều tập 1985 ("Đất trẻ mười năm", 10 tập); khai phá chuyện lạ VN 2003 (với tên gọi "Chuyện lạ xứ mình")...

Sẽ không bao giờ có những kỷ lục ấy nếu làn sóng hình thiếu lửa, ngọn lửa mà đạo diễn Lê Châu chỉ rõ nguồn gốc là "không bao giờ quên ơn nhân dân". Chính từ tình cảm sâu sắc này mà ngay khi đất nước vừa trở mình đổi mới, thế hệ lãnh đạo của ông sớm mở chuyên mục "Đảng tin Dân, Dân theo Đảng", rồi "Chuyện ở huyện" để thường xuyên phản ánh mối quan hệ Đảng - Dân ở cơ sở. Bên cạnh đó là hàng loạt phim tài liệu và phóng sự điều tra đầy ắp tính dự báo và tính chiến đấu: "Sau bức màn xanh", "Chuyện xã tôi",... chưa kể những thước phim thấm máu trong chiến tranh biên giới Tây Nam và "10 năm giúp bạn" ở Campuchia.

2.5.2005 - kỷ niệm 30 năm phát sóng. Dưới bóng anten cao nhất ở "Tây Đô", các thế hệ cán bộ, phóng viên họp mặt để cùng nhau giữ lửa, cùng chia sẻ nguyện vọng Trung tâm THVN tại Cần Thơ luôn luôn "là bạn của mọi nhà".

Tháng 5.2005

LÊ VŨ TUẤN