Nhân giỗ đầu cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt (mùng 8.5 âm lịch - tức 31.5.2009):
Về thăm quê hương cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, đến ngã ba An Nhơn thuộc thị trấn huyện lỵ Vũng Liêm - nằm trên quốc lộ 53 nối Vĩnh Long - Trà Vinh, bạn sẽ thấy tượng đồng Lê Cẩn - Nguyễn Giao sừng sững bên bia đá Nam Kỳ khởi nghĩa đang rộn rịp thi công. Đây cũng là nơi tỉnh Vĩnh Long quy hoạch xây dựng Bảo tàng Nông nghiệp Nam
 |
| Một trong những khối đá đã được chế tác. |
Còn nhớ vào tháng 6.2007, dư luận xã hội như sôi lên trước sự kiện UBND tỉnh Vĩnh Long phê duyệt chủ trương lập dự án đầu tư xây dựng Bảo tàng Nông nghiệp Nam Bộ tại thị trấn huyện lỵ Vũng Liêm, bởi lẽ đây là lần đầu tiên VN đầu tư xây dựng loại hình bảo tàng này; hơn nữa, còn do bộ óc tầm cỡ Võ Văn Kiệt đề xuất.
Đúng một năm sau, ngày 11.6.2008 - nhằm mùng 8.5 âm lịch, đồng chí Võ Văn Kiệt về cõi vĩnh hằng. Ý nguyện đã trở thành di nguyện. Bây giờ, di nguyện ấy được thực hiện ra sao?
Từ "chậm quá" đến... "lớn quá"
Tiếp chuyện phóng viên Báo Lao Động, ông Phạm Văn Hưởng - Phó Giám đốc Sở VHTTDL Vĩnh Long - cho biết: "Theo lời chú Sáu Dân (bí danh đồng chí Võ Văn Kiệt) kể lại thì ý nguyện xây dựng bảo tàng từng được chú gợi ý với lãnh đạo Cà Mau, rồi Cần Thơ. Anh em ai cũng phấn khởi, nói ý tưởng này hay. Nhưng rồi theo dõi trong thời gian dài, thấy việc thực hiện chậm quá, chú mới bàn với lãnh đạo Vĩnh Long. Tỉnh đã chọn ra mấy vị trí để tiến hành khảo sát, như Mỹ Lộc (Tam Bình), Phong Nẫm (Trà Ôn)... Nhưng cuối cùng vẫn bị chú nhắc nhở là chậm quá, nên chú đã bàn với huyện Vũng Liêm. Sau khi chọn Vũng Liêm, tỉnh thấy cũng hợp lý nên đồng tình với vị trí này".
"Nhưng đã gần 2 năm kể từ ngày UBND tỉnh phê duyệt chủ trương, không nghe nhắc gì đến Bảo tàng Nông nghiệp Nam Bộ ?" - tôi đặt vấn đề. Ông Nguyễn Tố Tranh - Giám đốc Sở VHTTDL Vĩnh Long - giải thích: "Đến nay vẫn chưa hình thành dự án chính thức. Ý chỉ đạo của chú Sáu khi làm việc với chúng tôi tại nhà riêng ở TPHCM thì bảo tàng phải có quy mô khu vực, bắt đầu từ thời mở đất của ông bà từ miền Trung vô đây, trải qua các thời kỳ. Dự kiến của Vĩnh Long là sẽ phối hợp với các bảo tàng trong khu vực để tổ chức sưu tầm. Tỉnh cũng đã tổ chức sưu tầm bước đầu tại Vũng Liêm, được hơn 100 hiện vật. Tuy nhiên, đây chỉ là những hiện vật do người dân đồng ý hiến tặng, còn những hiện vật cần phải trao đổi thì sau này làm thêm, bởi hiện nay vẫn chưa có kinh phí chính thức". "Liệu công trình có kịp hoàn thành vào năm 2010?". "Hoàn thành vào năm 2010 thì không khả thi, có lẽ phải đến năm 2015, vì nó lớn quá".
Thông tin mới nhất mà tôi thu thập được là tỉnh Vĩnh Long đã quyết định mở rộng quy mô Bảo tàng Nông nghiệp Nam Bộ từ hơn 3,3 hécta lên hơn 4,3 hécta, đồng thời bổ sung thêm hạng mục nhà tưởng niệm đồng chí Võ Văn Kiệt. Tuy nhiên, khi chọn vị trí cho hạng mục mới, có 2 luồng ý kiến khác nhau, cho nên vẫn chưa thể thông qua dự án chính thức.
Ông Bùi Văn Nghiêm - Phó Chủ tịch thường trực UBND huyện Vũng Liêm - cho biết cụ thể hơn: "Theo ý của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Vĩnh Long là xây nhà tưởng niệm trong khu quy hoạch bảo tàng, nhưng Hội Kiến trúc sư TPHCM đề xuất chọn nhà khách Huyện uỷ Vũng Liêm - nơi bác Chín Hoà (gọi theo thứ và tên thật của đồng chí Võ Văn Kiệt) từng ở mỗi khi về Vũng Liêm; với lý do là cho đến lúc mất, bác Chín chưa hề có nhà riêng, mà cả đời chỉ ở nhà công vụ. Ngôi nhà tại TPHCM - theo thư của bác để lại - sau khi bác gái mất, phải đem trả lại cho Nhà nước. Nhân ngày giỗ đầu đồng chí Võ Văn Kiệt, tỉnh sẽ tổ chức hội thảo tại huyện nhằm xác định vị trí xây nhà tưởng niệm trước khi trình Bộ Chính trị thông qua. Phấn đấu hoàn thành vào năm 2012. "Còn Bảo tàng Nông nghiệp Nam Bộ?" - tôi nhắc anh. "Tỉnh vẫn quyết tâm làm, thời điểm hoàn thành dời đến năm 2015" - anh trả lời, rồi nhắc lại tôi: "Song di nguyện lớn nhất của bác Chín là muốn dân Vũng Liêm không ai còn nghèo. Đây mới là công trình... khó nhất!".
Tái hiện lịch sử trong sự toàn vẹn
Thực ra bảo tàng chỉ là một công trình nằm trong quần thể công trình được quy hoạch trên tổng diện tích 11 hécta, mà cái thần của nó là tái hiện lịch sử trong sự toàn vẹn, từ thời mở cõi cho đến thời mở cửa. Sự toàn vẹn ấy bao gồm: Bảo tàng Nông nghiệp Nam Bộ, công viên - tượng đài đốc binh Lê Cẩn và ông Nguyễn Giao (2 vị lãnh tụ nghĩa quân từng tổ chức trận đánh Cầu Vông vào năm 1872, giết chết tên tỉnh trưởng Pháp đầu tiên ở Vĩnh Long), văn bia - phù điêu Nam Kỳ khởi nghĩa (tưởng niệm cuộc khởi nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo vào năm 1940, trong đó Vũng Liêm là địa phương duy nhất cướp được chính quyền cấp quận, đồng thời tái hiện lịch sử cách mạng giải phóng dân tộc cho đến năm 1975), quảng trường văn hoá...
Là người gần gũi nhiều nhất với cố Thủ tướng, ông Bùi Văn Nghiêm nhắc lại những kỷ niệm lớn: "Năm 2005, bác Chín Hoà về dự lễ kỷ niệm Nam Kỳ khởi nghĩa. Thấy bà con hổng có chỗ ngồi, rồi do quá đông nên chen chúc với nhau, bác muốn huyện phải có nơi sinh hoạt công cộng, phục vụ văn nghệ, vui chơi giải trí cho bà con. Sau đó, bác đứng ra vận động doanh nghiệp TPHCM tài trợ huyện Vũng Liêm xây dựng quảng trường văn hoá. Hiện nay, mặt bằng đã san lấp xong, nằm gần Trường THPT Võ Văn Kiệt; còn nhà chính đang chuẩn bị thi công. Kinh phí 6 tỉ đồng, bác Chín vận động tới 4 tỉ đồng.
Khi làm tượng đài Lê Cẩn - Nguyễn Giao (khởi công năm 2005), chính bác là người duyệt mẫu tượng và định vị tượng, rồi chỉ đạo làm thêm hạng mục hồ "Vũng Linh" (nơi vùi xác khoảng 500 thường dân vô tội bị giặc Pháp tàn sát dã man để trả thù ngay sau trận Cầu Vông). Tượng do kiến trúc sư Lê Hiệp thực hiện, nặng 21,5 tấn, cao 7,5 mét, đặt trên phần đế cao 2,5 mét, được coi là lớn nhất ĐBSCL. Còn hồ "Vũng Linh" thì được coi là xuất xứ của tên gọi Vũng Liêm.
Song ấn tượng nhất là chuyện bác Chín tham gia làm bia Nam Kỳ khởi nghĩa (khởi công năm 2008). Theo thiết kế ban đầu, bia làm bằng bêtông cốt thép, nhưng bác nói: Bên này đã có tượng đồng rồi thì bên kia mình làm bia đá, để giữ cho muôn đời sau. Đích thân bác ra tận Thanh Hoá chọn lựa 27 tảng đá nguyên khối (do một doanh nghiệp hiến tặng), rồi tổ chức vận chuyển về đây mất 2 ngày, 3 đêm. Trước khi đoàn xe về tới huyện 2 ngày, bác đã xuống Vũng Liêm phân công chuẩn bị xe cẩu, liên hệ với quản lý cầu đường tạo điều kiện thuận lợi cho đoàn xe. Nội dung văn bia do bác dự thảo. Mẫu phác thảo của nhà điêu khắc Nguyễn Sánh cũng do bác duyệt".
Ông Nguyễn Sánh - người từng xây mộ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và nghệ sĩ cải lương Bảy Nam - cho tôi biết thêm: "Ý tưởng chính là nhấn mạnh tinh thần Nam Bộ kháng chiến, nhưng vẫn giữ nét bình dị, thân quen, tạo sự thoải mái cho người tham quan thông qua hình dạng của các khối đá thiên nhiên. Bia sẽ nằm trên một ngọn đồi cao 6 mét, xung quanh là các khối đá chụm lại thể hiện sự đồng nhất. Phần đệm là các tiểu cảnh bờ tre, bến nước, suối, hồ... kết hợp với các bức phù điêu tái hiện lịch sử từ Nam Kỳ khởi nghĩa 1940 đến đại thắng mùa xuân 1975. Vòng quanh đài bia là đường dẫn xuống nhà trưng bày truyền thống nằm bên dưới đồi, hướng tầm nhìn về Bảo tàng Nông nghiệp".
Về "di nguyện lớn nhất" của đồng chí Võ Văn Kiệt và cũng là "công trình khó nhất" đối với Vũng Liêm, Phó Chủ tịch thường trực UBND huyện Bùi Văn Nghiêm cho biết: "Mong muốn của bác Chín là làm sao cho bà con quê hương thoát nghèo. Khoảng 1 năm trước khi mất, bác lo cho người nghèo rất nhiều.
Từ chỗ nuôi con bò, trồng cây lác để tạo mô hình xoá đói giảm nghèo, đến vận động doanh nghiệp tài trợ xây dựng trạm y tế xã, chỉ đạo tất cả các trạm y tế xã phải làm mái che để có chỗ cho bà con ngồi chờ, đến đích thân khảo sát và thông qua quy hoạch, thiết kế từng cái chợ xã, xem nên mở rộng về hướng nào, liệu có thúc đẩy phát triển kinh tế hay không. Bác luôn dặn chúng tôi: Phải sát với dân, phải lo cho dân. Nhờ quyết tâm cao, đến cuối năm 2008, lần đầu tiên Vũng Liêm hạ tỉ lệ hộ nghèo xuống thấp nhất tỉnh, chỉ còn có 7%".
30.5.2009
LÊ VŨ TUẤN
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét